Αριστερά, Πατριωτισμός, Εθνισμός, Εθνικισμός
Ο Ένγκελς έλεγε ότι δέν μπορεί να υπάρξει κοινωνικό κίνημα εάν δεν ξεκινάει από την διασφάλιση της εθνικής κυριαρχίας και την υλοποίηση του συντάγματος του 1793, (της Γαλλικής Επανάστασης).
Ο Μαρξ
και Ένγκελς δεν μίλησαν ποτέ για σοσιαλισμό. Αυτό συνέβη μετά την δεύτερη
διεθνή, με επινόηση του Κάουτσκυ. Απο εκεί και μετά ο "Μαρξισμός"
όρος που δέν αποδέχθηκε ο Μαρξ, αλλάζει ριζικά. Το έθνος, με την νέα έννοια
είναι προϊόν της αστικής τάξης και η δημοκρατία δεν μπορεί να υπάρξει στον
καπιταλισμό παρα μόνο ως νομοταγής αποδοχή των κυρίαρχων θεσμών της αστικής
κοινοβουλευτικής δημοκρατίας. Το έθνος λοιπόν μπορεί να αξιοποιηθεί μόνο ως
εργαλείο, ως θεσμός στην πάλη του προλεταριάτου, και μέχρι εκεί.
Ήταν
λοιπόν μια τεράστια αλλαγή από τις αρχικές θέσεις του Μαρξ και Ένγκελς, που
είχαν οδηγήσει τα μέχρι τότε κινήματα.
Απο τότε
η αριστερά δέν έχει απαλλαχθεί απο την αντίληψη αυτή. Γι αυτό όταν η αριστερά
χρειάστηκε να μπει μπροστά υπήρξε αυτή η διφυής αντίφαση, είτε στον
αντιαποικιακό αγώνα στις αποικίες, είτε όταν κρινόταν η εθνική του κυριαρχία
απο τον Φασισμό και Ναζισμό, μην μπορώντας να ισορροπήσει ανάμεσα στις δύο
αυτές αντίθετες τάσεις. (το έθνος ως βάση για την χειραφέτηση, τη δημοκρατία ή
αγνόησή του ως τέτοιου παράγοντα )
Στην
Αφρική μέχρι και το 1970 λόγω της γρήγορης μεταβολής των κοινωνικών δεδομένων
γεννήθηκαν δυνάμεις που ταιριάζουν στην έννοια "ποπουλισμός" , να μην
τον πούμε λαϊκισμό που έχει αρνητική σε εμάς έννοια, δυνάμεις που προσπαθούσαν
να θεμελιώσουν τα κοινωνικά τους αιτήματα απέναντι σε ενέργειες που ανέτρεπαν
την παράδοσή τους απο την αποικιοκρατία.
Ετσι το
μεγάλο Αραβικό κίνημα εξέγερσης στην Αλγερία ξεκίνησε απο την κατάργηση του
φερετζέ που επέβαλλαν οι Γάλλοι αποικιοκράτες! Ετσι ακόμα και δυτικόφρονες
διανοούμενοι επαναστάτες που ήταν στο αραβικό κίνημα της Αλγερίας φορούσαν
Φερετζέ! Ένα κίνημα που με όλη την αντιφατικότητά του κατάφερε και έφερε
ανεξαρτησία.
Δέν είναι
εύκολο λοιπόν να προσδιορίσεις με δυτικοευρωπαικούς όρους την αριστερά της
εποχής στις χώρες αυτές, με τα "ποπουλιστικά" στοιχεία όπου υπάρχει η
ιδιομορφία που εύκολα σήμερα βγαίνουν δυνάμεις τουλάχιστον αξιοπρεπείς εθνικά.
Αξίζει να
σημειώσουμε τη διαφορά που υπάρχει εδώ στην Ευρώπη με την Λατινική Αμερική. Εδώ
μας τσάκισε ο "αριστερός προτεσταντισμός" .Στην Λατινική ήπειρο, όλα
τα απελευθερωτικά κινήματα ήταν κομμουνιστικά. Στην Ευρώπη και την
Αγλλοσαξωνικό χώρο η έννοια εθνικισμός έχει αρνητικό πρόσημο. Ο Τσε Κεβάρα,
πρίν χαρακτηριστεί κομμουνιστής χαρακτηριζόταν revolusionario nationalista,
Εθνικιστής επαναστάτης όπως είναι στα Ισπανικά το αριστερό κίνημα. Ο Μαδούρο
σήμερα μιλάει για Εθνικισμό. Η έννοια του Εθνικισμού στην Λατινική Αμερική
είναι με θετικό πρόσημο, παρά το γεγονός ότι είχε δικτατορίες, φασιστικά
καθεστώτα.
Εδώ στην
δυτική Ευρώπη χτυπήθηκε αυτή η έννοια. Γιατί εδώ είναι το λίκνο του
Ιμπεριαλισμού. Οταν ο Ιμπεριαλισμός ηττήθηκε στον Α' παγκόσμιο πόλεμο, οι
παραδοσιακές μορφές αποικιοκρατίας κατέρρεαν, ο ιμπεριαλισμός έπρεπε να αλλάξει
την επιχειρηματολογία του, δέν μπορούσε πιά να βγαίνει ανοικτά να λέει είσαστε
υποδεέστεροι, εμείς θα ελέγξουμε που είμαστε ανώτερη ράτσα,όπως έλεγε πρίν τον
Α ΠΠ και έτσι πλήρωσε χοντρά, αξιοποίησε όλη την διανόηση των Φαβιανών για να
κάνει μια επίθεση και να χαρακτηρίσει ως εθνικισμό οποιοδήποτε αίσθημα ή
πατριωτική αντίληψη και στάση. (παράθεμα 1).
Ακόμα και
στην περίπτωση των Δεκεμβριανών, οι Βρετανοί Φαβιανοί, του εργατικού κόμματος
κατάγγελλαν το ΕΑΜ ως εθνικιστικό, την ίδια ώρα που οι Βρετανοί αποικιοκράτες
το κατέσφαζαν. Υπάρχει ένα θέμα με τη γλώσσα που στις λατινογενείς γλώσσες δέν
υπάρχει διάκριση Εθνισμού - Εθνικισμού.
Ο
Εθνικισμός παρουσιάζεται στην Ελληνική Γλώσσα περίπου στην πρώτη με δεύτερη
δεκαετία του εικοστού αιώνα. Υπήρχε μόνο η λέξη Εθνισμός. Το χρησιμοποιεί ο
Τερτσέτης, (2) το χρησιμοποιεί ο Περαιβός (3) Η λέξη εθνικισμός δέν συναντιέται
πουθενά.
Η λέξη
Εθνικισμός είναι η έκφραση της πρώιμης ιδεολογικής πορείας του Ιωνα Δραγούμη
και του Αλέξανδρου Παπαναστασίου που ξεκίνησε με τους κοινωνιολόγους της εποχής
περίπου την εποχή που ήλθε ο Βενιζέλος στην Ελλάδα. Αυτοί χρησιμοποιούν τον όρο
Εθνικισμός και αναγκάζουν την αριστερή προοδευτική διανόηση να διαφοροποιηθούν,
ιδιαίτερα από τις πρώιμες αναλύσεις και τοποθετήσεις που είναι καθαρά
εθνικιστικές του Ιωνα Δραγούμη , ο οποίος άλλαξε στην πορεία απόψεις, λίγο πριν
δολοφονηθεί, ο οποίος είχε προσχωρήσει στον κοινωνισμό, που ελληνιστί σήμαινε
τον κομμουνισμό. Αυτοπροσδιοριζόταν ως κοινωνιστής.( Σημερινό ίνδαλμα της
χρυσής Αυγής)
Ο
Αλέξανδρος Παπαναστασίου στα 1916 (4) γράφει για τον Εθνικισμό, μέσα στους
Βαλκανικούς πολέμους γράφει και αναδεικνύει τις θεωρίες περί "Κόκκινης
Μηλιάς" εθνικοφροσύνης, και αναγκάζουν πολλούς προοδευτικούς διανοούμενους
να διαφοροποιηθούν, όπως ο Γρηγόριος Ξενόπουλος, με τον "Δεκάλογο του Πατριωτισμού." (5) Ο Ξενόπουλος προσπαθεί να διαφοροποιηθεί από την Εθνικόφρονα
στάση της επίσημης ολιγαρχίας που επιχειρούσε να προσαρτήσει εδάφη, στην πράξη
απελευθέρωση αλλά με όρους προσάρτησης, ούτε που τους ενδιέφερε για τον κόσμο,
και έτσι έβγαλαν τις θεωρίες για την Κόκκινη Μηλιά, που συνέθεταν τον
Λαϊκίστικο Εθνικισμό. Προσπάθησαν λοιπόν αυτό να το οριοθετήσουν και γράφει μια
εξαιρετική μπροσούρα ο Αλέξανδρος Παπαναστασίου το 1916 όπου ξεκαθαρίζει ότι
υπάρχει και Ιμπεριαλιστικός αλλα και Αντι - Ιμπεριαλιστικός Εθνικισμός ! (6)
Πηγαίνετε
στην διεύθυνση και ακούστε https://www.youtube.com/watch?v=Z58arl1jZ2k&feature=em-uploademail
--------------------------------------------------------------------------------------------------
Παραθέματα
(1)
" Τα σοσιαλιστικά κόμματα απ' την άλλη έγιναν οι φωνές στα κοινοβούλια για
την προώθηση των φιλελεύθερων μεταρρυθμίσεων. Μέσα από τα κόμματα και τα
συνδικάτα ασκούσαν λαϊκή πίεση για να πετύχουν αυτό που ήθελαν οι φιλελεύθεροι:
την "εξημέρωση" των εργατικών τάξεων. "Ο Έντουαρντ Μπέρνσταιν, ο
Καρλ Κάουτσκυ, ο Ζαν Ζωρές, ο Ζυλ Γκεντ αλλά και οι Βρετανοί Φαβιανοί έγιναν
αυτό που ονομάζουμε φιλελεύθεροι σοσιαλιστές" (Ιμάνουελ Βάλερσταιν
"Σύγκρουση Πολιτισμών;" σελ 123.
(2) Ο
Γεώργιος Τερτσέτης (1800 - 1874) ήταν Έλληνας αγωνιστής της επανάστασης του
1821, ιστορικός, πολιτικός, συγγραφέας, ποιητής, φιλόσοφος,
απομνημονευματογράφος και νομικός. Είχε διοριστεί αρχειοφύλακας στη βιβλιοθήκη
της Βουλής στο νεοσύστατο Ελληνικό κράτος, θέση που κράτησε μέχρι το θάνατό
του.
(3) Ο
Χριστόφορος Περραιβός ήταν Έλληνας στρατιωτικός, πολιτικός, αγωνιστής του
εικοσιένα, δάσκαλος, στιχουργός και συγγραφέας πολεμικών απομνημονευμάτων.
Στενός συνεργάτης του Ρήγα Βελεστινλή, Φιλικός από το 1817, εθναπόστολος στην
κυριολεξία διατρέχει όλην την Ελλάδα. Άλλοτε τον βρίσκουμε στη Μάνη, άλλοτε στο
Μωριά, αλλά και στο Σούλι, στην Πάργα όπου ο μητροπολίτης Ιερόθεος τον
αποκηρύττει από τον άμβωνα αλλά και στην Κέρκυρα το 1816 που τον συλλαμβάνουν
οι Άγγλοι και τον εξορίζουν.
(4) Ο
Αλέξανδρος Παπαναστασίου (8 Ιουλίου 1876 - 17 Νοεμβρίου 1936) ήταν πολιτικός
επιστήμονας, κοινωνιολόγος και ηγέτης του δημοκρατικού φιλελεύθερου χώρου,
υπουργός σε πολλές κυβερνήσεις και δύο φορές πρωθυπουργός (1924 και 1932), ο
ιδρυτής του καθεστώτος της Αβασίλευτης Δημοκρατίας το Μάρτιο του 1924.
(5)
Παραθέτω 2 απο το δεκάλογο το 5 και 6:
-5. Η
αληθινή αγάπη της πατρίδος όχι μόνο δεν γεννά μίσος για τις άλλες πατρίδες,
αλλά και ζητεί πρώτα απ” όλα να σέβεσαι και το ξένο πατριωτισμό. Καμία πατρίδα
δεν είναι απολύτως ανώτερη από τις άλλες. Για σένα είναι ανώτερη η δική σου,
για τον ξένο η δική του. Όπως για τον εαυτό σου, έτσι και για την πατρίδα σου,
ποτέ μην επιδοκιμάζεις να αδικεί τις άλλες πατρίδες.
-6. Η
αληθινή αγάπη της πατρίδος – δηλαδή ενός μικρού μέρους της ανθρωπότητος –
υποχωρεί όπου έρχεται εις σύγκρουσην με την αληθινή αγάπη όλης της
ανθρωπότητος. Όπως δεν σ” εμποδίζει να εκτιμάς ή να αγαπάς ξένους, έτσι δεν σ”
εμποδίζει – σε συμβουλεύει μάλιστα να πολεμάς και να μισείς πολλούς ανθρώπους
της πατρίδος σου αν είναι κακοί. Και την πατρίδα σου να την φαντάζεσαι πώς την
αποτελούν πολύ περισσότερο οι πολλοί, οι πτωχοί, ο λαός, όσοι εργάζονται και
υποφέρουν πολύ και απολαύουν λίγο ή διόλου, παρά οι ολίγοι, εκείνοι που
απολαύουν χωρίς να εργάζονται.
(6)
"Σύμφωνα με τον Αλέξανδρο Παπαναστασίου, τον πατέρα της Δημοκρατίας, ο
εθνικισμός βασίζεται στο Έθνος, ο πατριωτισμός βασίζεται στην Πατρίδα. Ο
εθνικισμός υπάρχει στον πνευματικό χώρο αλλά και στον βιολογικό, διότι
προϋποθέτει την ύπαρξη φυλής. Επίσης ο εθνικισμός είναι διαχρονικός, διότι στην
έννοια του Έθνους περιλαμβάνονται οι αγέννητοι και οι νεκροί. Το Έθνος λοιπόν,
επεκτείνεται στο παρελθόν και στο μέλλον. Η πατρίδα από την άλλη έχει
συναισθηματικό περιεχόμενο, διότι συνδέει τα άτομα ενός ομογενούς λαού προς
έναν γεωγραφικό χώρο. Μπορεί να υπάρξει Έθνος χωρίς Πατρίδα (π.χ. διότι αυτή
κατεκτήθη και το έθνος εξεδιώχθη). «Όσον μεγαλύτερος και λαμπρότερος είναι ένας
πολιτισμός τόσον ισχυρότερον είναι το σχετικόν εθνικόν αίσθημα και κατά
συνέπειαν ο εθνικισμός». Ο Παπαναστασίου διαχωρίζει τον εθνικισμό από τον
ιμπεριαλισμό, σωβινισμό. Ο αμυντικός εθνικισμός «θέλει την σύμπτωσιν κρατικών
και εθνικών ορίων», σε αντίθεση με τον ιμπεριαλισμό, ο οποίος «επιδιώκει την
επέκτασιν των κρατικών ορίων πέραν από τα εθνικά»."